یادداشتی بر فرزند آوری

در فرایند توسعه اقتصادی بطور معمول ابتدا نرخ زاد و ولد و نرخ مرگ و میر بالا است، و در این دوره رشد جمعیت بطئی است. سپس با افزایش درآمد و سطح بهداشت نرخ مرگ و میر کاهش می یابد و رشد جمعیت افزایش می یابد. در مراحل آخر  توسعه یافتگی و با کاهش هر دو نرخ مزبور، نرخ رشد جمعیت نیز تنظیم می شود. در این شرایط سیاست های جمعیتی کشور پیشرفته بر مبنای سیاستهای رشد اقتصادی و اقلیمی و برای بلندمدت تنظیم می شود. یکی از شاخص های مورد نظر رشد جمعیت و رشد بهره وری همراه با رشد تکنولوژی است. اگر در کشوری مهاجرت از آن کشور رخ دهد بر مبنای سیاست جمعیتی بصورت گزینشی افرادی را انتخاب می کنند و پذیرش می کنند. کشورهای پیشرفته با طراحی در رشته های مختلف پذیرای نخبگان هستند.
بر مبنای گفته دبیر ستاد ملی در ایران: «تمایلات ایرانیان به فرزندآوری» میزان تمایل زنان و مردان متأهل در سنین باروری(۲۰ تا ۵۰ سال): ۷۷.۷ درصد از پاسخ‌گویان گفته‌اند تمایلی به فرزندآوری ندارند. آنها دلیل خود را نگرانی از آینده فرزندان جدید عنوان کرده‌اند.
ایران کشوری در حال توسعه است و نیاز به حفظ جمعیت خود و نخبگان در مسیر توسعه دارد. از جمله دلایل کاهش نرخ باروری میتوان به مواردی چون: نداشتن درآمد کافی، مشکل مسکن، فشارهای اقتصادی، تورم، بیکاری و احساس ناامنی اقتصادی بیشترین دلایل مخالفت با فرزندآوری بوده است و این آمارها راه را به مسئولان نشان می‌دهد.

کاهش رشد جمعیت در ایران به دلایل متعددی وابسته است که برخی از آن‌ها عبارتند از:

1. نرخ باروری پایین: یکی از اصلی‌ترین دلایل کاهش رشد جمعیت، کاهش نرخ باروری است. بسیاری از خانواده‌ها به دلایل اقتصادی و اجتماعی تمایل به داشتن فرزندان کمتر دارند.

2. وضعیت اقتصادی: مشکلات اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی و تأمین نیازهای اولیه خانواده‌ها باعث شده است که بسیاری از زوج‌ها تصمیم بگیرند تعداد فرزندان خود را کاهش دهند.

3. آموزش و آگاهی: افزایش سطح تحصیلات، به ویژه در میان زنان، منجر به تغییر نگرش‌ها نسبت به خانواده و زاد و ولد شده است. زنان تحصیل‌کرده معمولاً تمایل دارند که پس از تکمیل تحصیلات و ورود به بازار کار، فرزندان کمتری داشته باشند.

4. تغییرات فرهنگی و اجتماعی: تغییر در ارزش‌ها و نگرش‌ها نسبت به خانواده و فرزندآوری، به ویژه در شهرهای بزرگ، باعث شده است که داشتن فرزندان بیشتر کمتر مورد توجه قرار گیرد.

5. دسترسی به خدمات بهداشت باروری: افزایش دسترسی به خدمات بهداشتی و برنامه‌های تنظیم خانواده، به زوج‌ها کمک کرده است تا کنترل بیشتری بر روی تعداد فرزندان خود داشته باشند.

6. مشغله‌های شغلی: با افزایش مشارکت زنان در بازار کار و مشغله‌های شغلی، زمان کمتری برای تربیت فرزندان وجود دارد که این امر نیز می‌تواند منجر به کاهش تعداد فرزندان شود.

7. تأخیر در ازدواج: افزایش سن ازدواج در میان جوانان، به ویژه در شهرهای بزرگ، باعث کاهش فرصت برای زاد و ولد شده است.

8. نگرانی‌های اجتماعی و سیاسی: نگرانی از آینده اجتماعی و سیاسی کشور می‌تواند بر تصمیمات خانواده‌ها درباره فرزندآوری تأثیر بگذارد.

9. سیاست‌های دولتی: برخی از سیاست‌های دولتی در گذشته که به تنظیم خانواده و کنترل جمعیت اشاره داشتند، ممکن است تأثیرگذار بوده باشند.

این عوامل به طور کلی نشان‌دهنده تغییرات عمیق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در جامعه ایران هستند که بر روند رشد جمعیت تأثیر گذاشته‌اند. باید در مسیر توسعه سیاست جمعیتی خاص طراحی کرد و برمبنای نقشه راه حرکت کرد و از روزمرگی و احساسی عمل کردن پرهیز نمود.